Trong một số trường hợp nhất định, pháp luật cho phép hoặc ghi nhận việc chấm dứt hôn nhân giữa vợ và chồng. Tuy nhiên, mỗi trường hợp lại có căn cứ pháp lý và thời điểm chấm dứt khác nhau. Việc hiểu rõ những quy định này sẽ giúp các bên xác định đúng quyền và nghĩa vụ của mình khi quan hệ hôn nhân không còn tiếp tục. Cùng tìm hiểu những trường hợp cụ thể qua bài viết sau nhé!
Quy định pháp luật về chấm dứt hôn nhân
Theo quy định pháp luật Việt Nam, chấm dứt hôn nhân là việc quan hệ vợ chồng được xác lập hợp pháp trước đó không còn tồn tại do các căn cứ do pháp luật quy định. Khi hôn nhân chấm dứt, quyền và nghĩa vụ giữa vợ và chồng cũng chấm dứt, trừ một số nghĩa vụ vẫn được duy trì theo quy định của pháp luật, chẳng hạn như nghĩa vụ cấp dưỡng cho con.
Việc chấm dứt quan hệ hôn nhân chỉ được công nhận khi xảy ra các trường hợp cụ thể theo quy định pháp luật. Điều này nhằm đảm bảo sự ổn định của quan hệ gia đình và tránh việc tự ý chấm dứt quan hệ hôn nhân trái pháp luật.

Hình 1: Quy định của pháp luật về việc chấm dứt quan hệ hôn nhân
Các trường hợp chấm dứt hôn nhân theo quy định pháp luật
Pháp luật Việt Nam quy định rõ các trường hợp làm chấm dứt hôn nhân nhằm xác định thời điểm quan hệ vợ chồng không còn tồn tại về mặt pháp lý. Dưới đây là một số trường hợp cụ thể:
Chấm dứt hôn nhân do ly hôn
Ly hôn là trường hợp phổ biến nhất dẫn đến việc chấm dứt quan hệ hôn nhân. Đây là việc vợ hoặc chồng hoặc cả hai bên cùng yêu cầu Tòa án nhân dân giải quyết chấm dứt quan hệ vợ chồng khi đời sống hôn nhân không thể tiếp tục và mục đích hôn nhân không đạt được.
Pháp luật hiện hành ghi nhận hai hình thức ly hôn:
- Thuận tình ly hôn: xảy ra khi cả vợ và chồng cùng đồng ý ly hôn và đã thỏa thuận được các vấn đề liên quan như nuôi con, cấp dưỡng và phân chia tài sản.
- Ly hôn theo yêu cầu của một bên: còn gọi là ly hôn đơn phương, được thực hiện khi một bên yêu cầu Tòa án giải quyết do mâu thuẫn trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài.
Chấm dứt hôn nhân do một bên vợ hoặc chồng chết
Hôn nhân cũng chấm dứt khi một trong hai người vợ hoặc chồng qua đời. Trong trường hợp này, quan hệ hôn nhân chấm dứt từ thời điểm người đó chết theo quy định của pháp luật.
Sau khi hôn nhân chấm dứt do một bên chết, nhiều vấn đề pháp lý có thể phát sinh như:
- Quyền thừa kế tài sản của người đã mất
- Xác định phần tài sản chung của vợ chồng
- Nghĩa vụ và quyền đối với con chung
.png)
Hình 2: Chấm dứt hôn nhân do một bên vợ hoặc chồng chết
Chấm dứt hôn nhân khi một bên bị tuyên bố đã chết
Trong một số trường hợp, một người bị mất tích trong thời gian dài và không có tin tức xác thực về việc còn sống hay đã chết. Khi đáp ứng đủ điều kiện theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015, người thân hoặc người có quyền lợi liên quan có thể yêu cầu Tòa án tuyên bố người đó đã chết.
Khi quyết định tuyên bố một người đã chết của Tòa án có hiệu lực pháp luật, quan hệ hôn nhân giữa vợ và chồng được xác định là chấm dứt theo pháp luật.
Thời điểm chấm dứt hôn nhân của từng trường hợp
Theo quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, thời điểm chấm dứt hôn nhân được xác định khác nhau tùy theo từng trường hợp cụ thể. Các trường hợp được quy định như sau:
Thời điểm chấm dứt quan hệ hôn nhân do ly hôn
Theo Điều 57 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, quan hệ hôn nhân chấm dứt kể từ ngày bản án hoặc quyết định ly hôn của Tòa án có hiệu lực pháp luật. Điều này có nghĩa là dù vợ hoặc chồng đã nộp đơn ly hôn hoặc Tòa án đã xét xử nhưng nếu bản án, quyết định chưa có hiệu lực thì quan hệ hôn nhân vẫn được pháp luật công nhận.
Sau khi bản án hoặc quyết định ly hôn có hiệu lực, Tòa án nhân dân có trách nhiệm gửi bản án hoặc quyết định này đến cơ quan đã đăng ký kết hôn trước đó để ghi nhận việc ly hôn vào sổ hộ tịch. Đồng thời, các bên liên quan cũng được thông báo theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự.
Thời điểm chấm dứt hôn nhân khi một bên vợ hoặc chồng chết
Trong trường hợp một bên vợ hoặc chồng qua đời, hôn nhân chấm dứt kể từ thời điểm người đó chết. Thời điểm này thường được xác định dựa trên giấy chứng tử hoặc các tài liệu hợp pháp khác do cơ quan có thẩm quyền cấp.
Sau khi hôn nhân chấm dứt có thể phát sinh các quyền và nghĩa vụ pháp lý như:
- Quyền thừa kế di sản của người đã chết
- Xác định phần tài sản chung của vợ chồng trước khi chia thừa kế
- Quyền kết hôn với người khác theo quy định của pháp luật
.png)
Hình 3: Mỗi trường hợp sẽ có thời điểm chấm dứt quan hệ hôn nhân khác nhau
Một số lưu ý quan trọng khi chấm dứt quan hệ hôn nhân
Khi chấm dứt quan hệ hôn nhân, các bên cần lưu ý một số vấn đề pháp lý quan trọng để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của mình cũng như tránh phát sinh tranh chấp sau này:
- Bảo đảm quyền lợi của con chung: Việc xác định người trực tiếp nuôi con và nghĩa vụ cấp dưỡng cần đặt lợi ích của con lên hàng đầu, đặc biệt đối với con chưa thành niên.
- Xác định rõ tài sản chung và tài sản riêng: Cần làm rõ nguồn gốc tài sản để tránh tranh chấp khi phân chia tài sản sau khi hôn nhân chấm dứt.
- Thỏa thuận về nghĩa vụ cấp dưỡng: Người không trực tiếp nuôi con vẫn có trách nhiệm cấp dưỡng theo quy định của pháp luật.
- Chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, giấy tờ pháp lý: Bao gồm giấy đăng ký kết hôn, giấy khai sinh của con, giấy tờ chứng minh tài sản và các tài liệu liên quan khác.
- Thực hiện đúng trình tự, thủ tục pháp luật: Việc chấm dứt quan hệ hôn nhân cần được giải quyết tại cơ quan có thẩm quyền để đảm bảo giá trị pháp lý.
Dịch vụ tư vấn luật hôn nhân tại Luật Nam Sơn
Khi thực hiện chấm dứt hôn nhân, nhiều người gặp khó khăn trong việc chuẩn bị hồ sơ, xác định quyền nuôi con hoặc phân chia tài sản. Vì vậy, việc sử dụng dịch vụ tư vấn pháp lý sẽ giúp quá trình giải quyết diễn ra thuận lợi và đúng quy định pháp luật.
Luật Nam Sơn hiện cung cấp dịch vụ tư vấn và hỗ trợ pháp lý trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình, bao gồm:
- Tư vấn quy định pháp luật về quan hệ hôn nhân theo quy định hiện hành.
- Tư vấn thủ tục ly hôn thuận tình và ly hôn đơn phương.
- Tư vấn quyền nuôi con và nghĩa vụ cấp dưỡng sau ly hôn.
- Tư vấn phân chia tài sản chung của vợ chồng khi ly hôn.
- Hỗ trợ chuẩn bị hồ sơ và thực hiện thủ tục tại Tòa án.
Với sự hỗ trợ của đội ngũ luật sư có kinh nghiệm, khách hàng sẽ được giải đáp các vướng mắc pháp lý liên quan đến chấm dứt quan hệ hôn nhân và lựa chọn phương án giải quyết phù hợp với quy định của pháp luật.

Hình 4: Luật Nam Sơn chuyên tư vấn pháp lý về hôn nhân, tranh tụng
Kết luận
Chấm dứt hôn nhân là vấn đề được pháp luật quy định khá rõ ràng với từng trường hợp cụ thể. Việc xác định đúng căn cứ và thời điểm chấm dứt quan hệ hôn nhân không chỉ giúp đảm bảo tính pháp lý của quan hệ hôn nhân mà còn là cơ sở để giải quyết các vấn đề liên quan như con chung, tài sản và các quyền, nghĩa vụ khác của các bên.




