Chia thừa kế theo pháp luật: Quy định, thủ tục và những điểm cần lưu ý

Chia thừa kế theo pháp luật: Quy định, thủ tục và những điểm cần lưu ý

Khi một người qua đời mà không để lại di chúc, việc chia thừa kế theo pháp luật sẽ được áp dụng để đảm bảo quyền lợi cho những người thừa kế hợp pháp. Tuy nhiên, không phải ai cũng nắm rõ trình tự, điều kiện và những tranh chấp dễ phát sinh xoay quanh vấn đề này. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ quy định chia thừa kế theo quy định pháp luật, thủ tục thực hiện và những lưu ý quan trọng để tránh rủi ro pháp lý, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Định nghĩa chia tài sản thừa kế theo pháp luật

Trong pháp luật dân sự Việt Nam, thừa kế được chia thành hai hình thức: thừa kế theo di chúc và thừa kế theo pháp luật. Trong đó, chia thừa kế theo pháp luật là việc di sản được chia cho những người thuộc hàng thừa kế theo quy định của Bộ luật Dân sự khi người chết không để lại di chúc hoặc di chúc không hợp pháp.

Hình 1. Chia tài sản thừa kế theo pháp luật 

Theo Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015, thừa kế theo pháp luật được áp dụng trong các trường hợp: người chết không để lại di chúc; di chúc không hợp pháp; người được chỉ định thừa kế theo di chúc chết trước hoặc đồng thời với người để lại di sản; người được hưởng thừa kế theo di chúc nhưng từ chối nhận di sản hoặc không có quyền hưởng di sản.

Việc hiểu rõ khái niệm này sẽ giúp các bên liên quan tránh được những tranh chấp không đáng có khi chia thừa kế.

Nguyên tắc chia thừa kế theo pháp luật

Việc chia thừa kế theo pháp luật phải tuân thủ nguyên tắc về hàng thừa kế và phần di sản được chia đều cho những người cùng hàng, không phân biệt nam, nữ, giàu nghèo hay đóng góp công sức.

Điều 651 Bộ luật Dân sự quy định ba hàng thừa kế, trong đó hàng thừa kế thứ nhất bao gồm: vợ, chồng, cha mẹ đẻ, cha mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết. Nếu không còn ai ở hàng thứ nhất thì di sản mới được chia cho hàng thứ hai và tiếp tục đến hàng thứ ba.

Những người cùng hàng thừa kế sẽ được hưởng phần di sản bằng nhau, trừ trường hợp có thỏa thuận khác. Đây là nguyên tắc then chốt, giúp đảm bảo tính công bằng và minh bạch trong quá trình chia di sản.

Quy định về người thừa kế và những trường hợp bị loại trừ

Mặc dù pháp luật quy định rõ về hàng thừa kế, nhưng vẫn có những trường hợp cá nhân không được quyền hưởng di sản dù thuộc hàng thừa kế hợp pháp. Cụ thể, những người bị kết án về hành vi giết người để hưởng di sản, ngăn cản người lập di chúc hay lừa dối, cưỡng ép người lập di chúc sẽ không được chia thừa kế.

Hình 2. Chia tài sản thừa kế theo pháp luật 

Bên cạnh đó, người từ chối nhận di sản hoặc không có quyền hưởng di sản theo bản án cũng sẽ bị loại khỏi danh sách chia thừa kế. Việc này nhằm đảm bảo tính răn đe, công bằng và bảo vệ quyền lợi của các thành viên khác trong gia đình.

Trình tự thủ tục chia thừa kế theo pháp luật

Để chia thừa kế theo pháp luật, người thừa kế cần thực hiện một số bước cơ bản. Đầu tiên là xác định di sản để lại, xác định những người có quyền hưởng di sản theo hàng thừa kế. Sau đó, tiến hành lập văn bản khai nhận di sản hoặc thỏa thuận phân chia di sản tại phòng công chứng hoặc UBND xã/phường nơi có bất động sản.

Tiếp theo, người thừa kế thực hiện nghĩa vụ tài sản của người chết như thanh toán nợ, thuế, nghĩa vụ tài chính khác. Chỉ sau khi đã hoàn tất nghĩa vụ, phần di sản còn lại mới được chia theo quy định. Quá trình này đòi hỏi tính minh bạch, sự đồng thuận của các bên liên quan để tránh tranh chấp phát sinh.

Những tranh chấp thường gặp khi chia thừa kế theo pháp luật

Dù quy định đã rõ ràng, nhưng trong thực tế, tranh chấp về chia thừa kế theo pháp luật vẫn thường xuyên xảy ra, đặc biệt là trong các gia đình có nhiều tài sản hoặc quan hệ thân tộc phức tạp. Một số dạng tranh chấp phổ biến gồm: xác định hàng thừa kế, tranh chấp về phần di sản, khiếu kiện việc giả mạo chữ ký trong văn bản thỏa thuận.

Những vụ kiện liên quan đến chia thừa kế thường kéo dài, tốn kém thời gian, chi phí và dễ gây rạn nứt quan hệ gia đình. Vì vậy, việc chuẩn bị hồ sơ đầy đủ, minh bạch thông tin và tuân thủ quy định pháp luật là vô cùng cần thiết.

Hình 3. Các trường hợp tranh chấp thừa kế theo pháp luật

Hồ sơ cần chuẩn bị để chia thừa kế

Để hạn chế rủi ro và tránh mất thời gian, người thừa kế cần chuẩn bị hồ sơ đầy đủ gồm: giấy chứng tử của người để lại di sản, giấy tờ chứng minh quan hệ thừa kế (sổ hộ khẩu, giấy khai sinh, giấy đăng ký kết hôn), giấy tờ chứng minh quyền sở hữu di sản (sổ đỏ, giấy tờ xe, sổ tiết kiệm…).

Tiếp theo, cần lập văn bản khai nhận di sản thừa kế hoặc văn bản thỏa thuận phân chia di sản có công chứng, chứng thực. Trong trường hợp tài sản là bất động sản, cần thực hiện thủ tục sang tên, chuyển quyền sử dụng đất tại cơ quan đăng ký đất đai.

Chuẩn bị hồ sơ đầy đủ và thực hiện đúng trình tự sẽ giúp quá trình chia thừa kế diễn ra thuận lợi, tránh được rủi ro phát sinh.

Dịch vụ luật sư hỗ trợ chia thừa kế theo pháp luật tại Luật Nam Sơn

Nếu bạn đang gặp khó khăn trong thủ tục chia tài sản thừa kế, Luật Nam Sơn sẵn sàng đồng hành để hỗ trợ bạn từ A-Z. Với đội ngũ luật sư dày dạn kinh nghiệm, chúng tôi cung cấp dịch vụ tư vấn pháp luật chi tiết, soạn thảo hồ sơ đúng quy định và đại diện làm việc với tòa án, cam kết bảo vệ quyền lợi tốt nhất cho gia chủ.

Hình 4. Đội ngũ luật sư chuyên nghiệp tại Luật Nam Sơn

Lĩnh vực hoạt động tại luật Nam Sơn: 

- Tư vấn pháp lý 

- Pháp lý doanh nghiệp

- Giải quyết tranh chấp

- Dịch vụ thuế kế toán

- Dịch vụ thám tử tư

- Dịch vụ - phiên dịch

- Dịch vụ nhà đất

- Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam

- Dịch vụ khác

Chia thừa kế theo pháp luật là quy định quan trọng nhằm bảo vệ quyền lợi cho những người thừa kế khi không có di chúc hoặc di chúc không hợp lệ. Tuy nhiên, để tránh rủi ro, tranh chấp kéo dài và mất đoàn kết nội bộ, mỗi cá nhân cần hiểu rõ quy định pháp luật, chuẩn bị hồ sơ đầy đủ, thỏa thuận minh bạch và nên có sự hỗ trợ của luật sư khi cần thiết. Nếu bạn cần hỗ trợ, hãy nhanh chóng liên hệ ngay có Luật Nam Sơn nhé!

Liên Hệ: 0909633246

Liên Hệ: 1900633246

Fanpage
Đặt lịch hẹn
Zalo
Hotline