Trong nhiều gia đình, việc phân chia tài sản sau khi bố mẹ qua đời thường phát sinh nhiều thắc mắc về quyền thừa kế của các thành viên. Một câu hỏi được khá nhiều người quan tâm là con dâu có được thừa kế tài sản của bố mẹ chồng hay không. Pháp luật hiện hành quy định vấn đề này như thế nào và trong những trường hợp nào con dâu vẫn có thể được hưởng di sản? Bài viết dưới đây của Luật Nam Sơn sẽ giúp bạn hiểu rõ quy định liên quan.
Thừa kế là gì?
Thừa kế là việc chuyển giao tài sản của người đã chết cho người còn sống theo quy định của pháp luật hoặc theo ý chí của người để lại tài sản. Đây là một quan hệ pháp lý phổ biến trong lĩnh vực dân sự, được quy định rõ trong Bộ luật Dân sự 2015. Trong thực tế, nhiều người cũng quan tâm đến vấn đề con dâu có được thừa kế hay không khi phát sinh tranh chấp tài sản trong gia đình.
Nói một cách đơn giản, khi một người qua đời, tài sản thuộc quyền sở hữu của họ sẽ được chuyển cho những người thừa kế, bao gồm tài sản như: nhà đất, tiền, xe cộ, quyền sử dụng đất hoặc các tài sản hợp pháp khác.
Hình 1: Quyền thừa kế theo pháp luật được hiểu như thế nào?
Con dâu có được thừa kế tài sản của bố mẹ chồng không?
Nhiều người thắc mắc con dâu có được thừa kế tài sản của bố mẹ chồng hay không khi xảy ra việc phân chia di sản trong gia đình. Theo quy định của pháp luật Việt Nam, quyền thừa kế được xác định dựa trên di chúc hoặc theo hàng thừa kế được pháp luật quy định.
Theo Bộ luật Dân sự 2015, những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất bao gồm: vợ, chồng, cha mẹ ruột, cha mẹ nuôi, con ruột hoặc con nuôi của người đã mất. Những người này sẽ được ưu tiên nhận di sản khi việc thừa kế diễn ra theo pháp luật.
Trong danh sách này, nhiều người thắc mắc con dâu có được thừa kế tài sản của bố mẹ chồng hay không. Theo quy định, con dâu không phải là người thuộc hàng thừa kế theo pháp luật của bố mẹ chồng. Vì vậy, trong trường hợp bố mẹ chồng qua đời mà không để lại di chúc, con dâu thường không có quyền trực tiếp nhận thừa kế tài sản.
Những trường hợp con dâu vẫn có thể được hưởng thừa kế
Mặc dù theo quy định pháp luật, con dâu có được thừa kế hay không còn phụ thuộc vào từng trường hợp cụ thể, bởi con dâu không thuộc hàng thừa kế theo pháp luật của bố mẹ chồng. Tuy nhiên, trong một số trường hợp nhất định, con dâu vẫn có thể được hưởng một phần tài sản nếu đáp ứng đúng điều kiện theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015 và các văn bản pháp luật liên quan.

Hình 2: Trường hợp nào con dâu có thể thừa kế?
Được chỉ định trong di chúc
Một trong những trường hợp phổ biến khi nhiều người thắc mắc con dâu có được thừa kế hay không là bố mẹ chồng lập di chúc để lại tài sản cho con dâu. Theo quy định của pháp luật, cá nhân có quyền tự quyết định việc định đoạt tài sản của mình sau khi qua đời, bao gồm quyền chỉ định bất kỳ người nào được hưởng di sản. Điều này có nghĩa là:
- Bố mẹ chồng có thể để lại tài sản cho con dâu trong di chúc
- Con dâu được hưởng phần tài sản đúng theo nội dung di chúc hợp pháp
- Việc chia tài sản sẽ được thực hiện theo ý chí của người lập di chúc
Tuy nhiên, để có giá trị pháp lý, di chúc phải đáp ứng các điều kiện hợp pháp như: người lập di chúc minh mẫn, tự nguyện và nội dung không vi phạm quy định pháp luật.
Được tặng cho tài sản trước khi mất
Ngoài việc để lại tài sản thông qua di chúc, nhiều người cũng thắc mắc con dâu có được thừa kế hay không trong trường hợp bố mẹ chồng còn sống và muốn chuyển giao tài sản sớm. Đây là hình thức chuyển giao tài sản hợp pháp được pháp luật công nhận. Tài sản được tặng cho có thể bao gồm:
- Nhà đất
- Tiền hoặc tài sản có giá trị
- Quyền sử dụng đất hoặc tài sản khác
Việc tặng cho tài sản thường được thực hiện thông qua hợp đồng tặng cho tài sản theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015. Đối với tài sản có giá trị lớn như nhà đất, hợp đồng tặng cho cần được lập thành văn bản và công chứng để đảm bảo tính pháp lý. Đây cũng là căn cứ quan trọng để xác định quyền sở hữu và làm rõ các vấn đề liên quan như con dâu có được thừa kế tài sản hay không trong từng trường hợp cụ thể.

Hình 3: Khi được tặng tài sản trước khi người để lại di sản qua đời thì con dâu có quyền thừa kế
Thừa kế thông qua phần của chồng
Trong nhiều trường hợp, con dâu có được thừa kế gián tiếp thông qua phần di sản mà chồng được hưởng từ bố mẹ chồng. Khi bố mẹ chồng qua đời, người con trai (chồng) thuộc hàng thừa kế thứ nhất và có quyền nhận phần di sản theo quy định pháp luật. Nếu phần tài sản này sau đó được xác định là tài sản chung của vợ chồng, thì người vợ hoàn toàn có quyền đối với khối tài sản đó.
Ngoài ra, trong trường hợp chồng qua đời sau khi đã nhận thừa kế từ bố mẹ, phần tài sản đó có thể tiếp tục trở thành di sản của người chồng và con dâu có thể được hưởng theo quy định thừa kế đối với tài sản của chồng.
Những đối tượng không được quyền hưởng thừa kế
Theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015, để trả lời rõ câu hỏi con dâu có được thừa kế, cần hiểu rằng trong một số trường hợp nhất định, dù thuộc hàng thừa kế theo pháp luật hoặc được chỉ định trong di chúc, một cá nhân vẫn có thể bị tước quyền hưởng di sản. Các đối tượng không được quyền hưởng thừa kế bao gồm:
- Người cố ý xâm phạm tính mạng, sức khỏe của người để lại di sản: Những người có hành vi cố ý gây thương tích nghiêm trọng hoặc gây ra cái chết của người để lại tài sản nhằm mục đích chiếm đoạt di sản sẽ bị tước quyền thừa kế.
- Người vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ nuôi dưỡng người để lại di sản: Cá nhân có nghĩa vụ chăm sóc, phụng dưỡng nhưng cố tình bỏ mặc, không thực hiện trách nhiệm đối với cha mẹ, ông bà hoặc người thân để lại di sản có thể bị loại khỏi quyền thừa kế. Đây cũng là căn cứ pháp lý quan trọng khi xem xét con dâu có được thừa kế hay không trong từng trường hợp cụ thể.
- Người cố ý xâm phạm tính mạng của người thừa kế khác để chiếm đoạt di sản: Trường hợp một người gây hại hoặc có hành vi nhằm tước quyền thừa kế của người khác để nhận nhiều tài sản hơn, họ sẽ không được quyền hưởng phần di sản đó.
- Người có hành vi lừa dối, cưỡng ép hoặc giả mạo di chúc: Các hành vi như ép buộc người lập di chúc thay đổi nội dung, làm giả di chúc hoặc sửa chữa di chúc nhằm chiếm đoạt tài sản đều có thể khiến người vi phạm mất quyền thừa kế.

Hình 4: Những đối tượng không được quyền hưởng thừa kế
Kết luận
Tóm lại, theo quy định của pháp luật hiện hành, con dâu có được thừa kế tài sản của bố mẹ chồng hay không còn phụ thuộc vào từng trường hợp cụ thể. Nếu việc chia di sản được thực hiện theo pháp luật, con dâu không thuộc hàng thừa kế nên sẽ không đương nhiên được hưởng tài sản. Tuy nhiên, con dâu vẫn có thể nhận tài sản nếu được chỉ định trong di chúc, được tặng cho tài sản khi còn sống hoặc hưởng thông qua phần thừa kế của chồng.




