Tình trạng lấn chiếm đất trái phép hiện nay xảy ra khá phổ biến tại nhiều địa phương, đặc biệt ở các khu vực có tốc độ đô thị hóa nhanh hoặc đất đai có giá trị cao. Hành vi này không chỉ gây ảnh hưởng đến quyền sử dụng đất hợp pháp của cá nhân, tổ chức mà còn dễ phát sinh tranh chấp kéo dài và gây mất trật tự trong quản lý đất đai. Vậy lấn chiếm đất trái phép là gì? Hành vi này sẽ bị xử lý như thế nào theo quy định của pháp luật? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.
Lấn chiếm đất trái phép là gì?
Tại khoản 9, khoản 31 Điều 3 Luật Đất đai 2024 quy định về hành vi chiếm đất, lấn đất như sau:
- Chiếm đất là việc sử dụng đất do Nhà nước đã quản lý mà chưa được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép. Hoặc sử dụng đất của người sử dụng đất hợp pháp khác mà chưa được người đó cho phép.
- Lấn đất là việc người sử dụng đất chuyển dịch mốc giới hoặc ranh giới thửa đất để mở rộng diện tích đất sử dụng. Mà không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép hoặc không được người sử dụng hợp pháp diện tích đất bị lấn chiếm đó cho phép.
.png)
Hình 1: Lấn chiếm đất trái phép là gì?
Nguyên nhân dẫn đến tình trạng lấn chiếm đất trái phép
Trong thực tế hiện nay, tình trạng lấn chiếm đất trái phép xảy ra khá phổ biến tại nhiều địa phương và là nguyên nhân dẫn đến không ít tranh chấp đất đai kéo dài. Hành vi này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, từ việc thiếu hiểu biết pháp luật cho đến cố tình vi phạm nhằm trục lợi từ đất đai:
Ranh giới đất không rõ ràng
Nhiều trường hợp đất chưa được đo đạc chính xác hoặc mốc giới giữa các thửa đất không rõ ràng khiến các bên dễ xảy ra tranh chấp trong quá trình sử dụng. Đặc biệt, tại những khu vực sử dụng đất lâu năm nhưng chưa được cắm mốc hoặc cập nhật bản đồ địa chính đầy đủ. Ngoài ra, khi mua bán hoặc chuyển nhượng đất bằng giấy tay, không có hồ sơ pháp lý rõ ràng. Điều đó cũng dễ dẫn đến tình trạng một bên vô tình hoặc cố ý lấn sang phần đất liền kề của người khác.
Tự ý sử dụng đất khi chưa được cho phép
Một số cá nhân tự ý sử dụng đất công, đất bỏ trống hoặc phần đất chưa được quản lý chặt chẽ để xây dựng nhà ở, kinh doanh hoặc canh tác. Điều này chưa được sự đồng ý của cơ quan có thẩm quyền hoặc chủ sử dụng hợp pháp.
Trong nhiều trường hợp, người vi phạm cho rằng phần đất đó chưa có người sử dụng nên tự ý chiếm dụng trong thời gian dài. Điều này không chỉ vi phạm pháp luật đất đai mà còn dễ phát sinh tranh chấp khi chủ đất hoặc cơ quan chức năng tiến hành kiểm tra và xử lý.
Giá trị đất đai tăng cao
Khi giá trị bất động sản ngày càng tăng, nhiều người có xu hướng mở rộng diện tích sử dụng nhằm tăng giá trị tài sản hoặc trục lợi cá nhân. Đây cũng là nguyên nhân khiến tình trạng lấn chiếm đất diễn ra phổ biến hơn tại các khu vực đô thị, khu dân cư hoặc nơi có quy hoạch phát triển.
Một số trường hợp cố tình xây dựng công trình vượt ranh giới đất hoặc chiếm dụng phần đất liền kề để sử dụng lâu dài. Khi giá đất tăng cao, các tranh chấp liên quan đến diện tích và quyền sử dụng đất cũng trở nên phức tạp hơn.
Thiếu hiểu biết về pháp luật đất đai
Không ít trường hợp vi phạm xuất phát từ việc người dân chưa nắm rõ quy định pháp luật liên quan đến quyền sử dụng, quản lý và chuyển nhượng đất đai. Một số người cho rằng việc sử dụng phần đất trống hoặc mở rộng diện tích sử dụng nhỏ. Điều này không ảnh hưởng nhiều nên tự ý thực hiện mà không biết đó là hành vi vi phạm pháp luật.
-1.png)
Hình 2: Nguyên nhân dẫn đến tình trạng lấn chiếm đất trái phép
Tội lấn chiếm đất trái phép bị xử lý thế nào?
Lấn chiếm, hủy hoại đất đai là hành vi bị pháp luật nghiêm cấm và có thể bị xử lý nghiêm theo quy định hiện hành. Trong thực tế, nhiều trường hợp tự ý sử dụng đất của người khác, mở rộng diện tích đất hoặc sử dụng đất sai mục đích. Điều này không chỉ gây ảnh hưởng đến quyền lợi của chủ sử dụng đất hợp pháp mà còn làm phát sinh nhiều tranh chấp kéo dài.
Theo quy định tại Điều 228 Bộ luật Hình sự 2015, người có hành vi lấn chiếm đất, chuyển quyền sử dụng đất hoặc sử dụng đất trái với các quy định về quản lý và sử dụng đất đai. Điều này có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội vi phạm các quy định về sử dụng đất đai trong một số trường hợp nhất định.
Cụ thể, người vi phạm có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự nếu thuộc một trong các trường hợp sau:
- Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi lấn chiếm hoặc sử dụng đất trái phép nhưng vẫn tiếp tục vi phạm
- Đã từng bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà tiếp tục tái phạm
Ngoài việc bị xử lý hình sự, người vi phạm còn có thể bị buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất. Trả lại phần đất đã lấn chiếm hoặc bồi thường thiệt hại nếu gây ảnh hưởng đến quyền lợi của cá nhân, tổ chức khác.
.png)
Hình 3: Tội lấn chiếm đất trái phép bị xử lý thế nào?
Luật Nam Sơn – Hỗ trợ tư vấn tranh chấp đất đai
Luật Nam Sơn là đơn vị hỗ trợ tư vấn pháp lý liên quan đến tranh chấp đất đai, lấn chiếm đất trái phép và các vấn đề về quyền sử dụng đất theo quy định hiện hành.
Đơn vị hỗ trợ khách hàng kiểm tra hồ sơ pháp lý, hướng dẫn thủ tục xử lý tranh chấp và đưa ra phương án giải quyết phù hợp. Nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng đặc biệt đối với những vụ việc phức tạp. Luật Nam Sơn còn hỗ trợ tư vấn quy trình làm việc với cơ quan chức năng, hòa giải tranh chấp và chuẩn bị các giấy tờ cần thiết theo đúng quy định của pháp luật.
Việc có sự hỗ trợ từ đơn vị tư vấn pháp lý uy tín sẽ giúp khách hàng hạn chế rủi ro trong quá trình giải quyết tranh chấp đất đai. Và đảm bảo xử lý vụ việc đúng trình tự pháp luật hiện hành.
.png)
Hình 4: Luật Nam Sơn – Hỗ trợ tư vấn tranh chấp đất đai
Kết luận
Lấn chiếm đất trái phép là hành vi vi phạm pháp luật và có thể gây ra nhiều tranh chấp phức tạp liên quan đến quyền sử dụng đất. Việc hiểu rõ quy định pháp luật, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ và xử lý đúng quy trình sẽ giúp hạn chế rủi ro cũng như bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình hiệu quả hơn.
Nếu đang gặp vấn đề liên quan đến lấn chiếm đất hoặc tranh chấp đất đai, bạn có thể tìm đến Luật Nam Sơn để được hỗ trợ tư vấn pháp lý phù hợp. Đơn vị hỗ trợ khách hàng trong quá trình kiểm tra hồ sơ, hướng dẫn thủ tục và đưa ra phương án xử lý theo đúng quy định của pháp luật.




