Pháp luật về thừa kế là hệ thống quy định điều chỉnh việc chuyển giao tài sản của người đã chết cho người còn sống. Các quy định này bao gồm nhiều nội dung quan trọng như người thừa kế, di sản thừa kế, hình thức thừa kế và thủ tục nhận di sản. Vậy pháp luật thừa kế quy định những vấn đề gì và cần lưu ý gì khi phân chia tài sản? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây.
Khái niệm thừa kế theo quy định pháp luật
Theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015, thừa kế được hiểu là việc chuyển dịch tài sản của người chết cho người còn sống. Người để lại tài sản được gọi là người để lại di sản, còn người được nhận tài sản được gọi là người thừa kế.
Quá trình chuyển giao này chỉ phát sinh khi người để lại di sản qua đời và có thể được thực hiện theo di chúc hoặc theo quy định của pháp luật. Di sản không chỉ là tiền, vàng hay tài sản hữu hình như nhà đất, xe cộ mà còn có thể bao gồm quyền tài sản mà người chết để lại, miễn là các quyền đó được pháp luật cho phép chuyển giao cho người khác.
Hình 1: Khái niệm thừa kế theo quy định pháp luật
Pháp luật về thừa kế quy định những vấn đề gì?
Nhìn chung, pháp luật về thừa kế tập trung điều chỉnh một số nội dung cốt lõi như: xác định người để lại di sản, người thừa kế, phạm vi di sản thừa kế cũng như quyền và nghĩa vụ của người nhận di sản.
Quy định về người để lại di sản
Theo pháp luật, người để lại di sản là cá nhân có tài sản hợp pháp và đã qua đời. Khi người này chết, tài sản thuộc quyền sở hữu của họ sẽ trở thành di sản để phân chia cho những người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật.
Người để lại di sản có quyền lập di chúc để định đoạt tài sản của mình cho người khác. Tuy nhiên, việc lập di chúc phải tuân thủ các điều kiện về năng lực hành vi dân sự, ý chí tự nguyện và hình thức của di chúc theo quy định pháp luật. Nếu không có di chúc hoặc di chúc không hợp pháp, di sản sẽ được chia theo quy định về thừa kế theo pháp luật.
Quy định về người thừa kế
Người thừa kế là cá nhân hoặc tổ chức được nhận tài sản thừa kế từ người để lại di sản. Trong thực tế, người thừa kế thường là những người có quan hệ huyết thống, quan hệ hôn nhân hoặc quan hệ nuôi dưỡng với người đã chết.
Pháp luật về thừa kế quy định hai căn cứ xác định người thừa kế gồm:
- Người thừa kế theo di chúc: là những người được chỉ định trong di chúc hợp pháp.
- Người thừa kế theo pháp luật: được xác định theo các hàng thừa kế khi không có di chúc hoặc di chúc không hợp lệ.
Ngoài ra, pháp luật cũng quy định một số trường hợp không được quyền hưởng di sản, ví dụ như người có hành vi cố ý xâm phạm tính mạng, sức khỏe của người để lại di sản hoặc vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ nuôi dưỡng.

Hình 2: Quy định về người thừa kế trong luật thừa kế
Quy định về di sản thừa kế
Di sản thừa kế là toàn bộ tài sản thuộc quyền sở hữu của người đã chết và phần tài sản của họ trong khối tài sản chung với người khác. Di sản có thể bao gồm nhiều loại tài sản khác nhau như:
- Tiền, vàng và các tài sản có giá trị khác
- Nhà ở, đất đai và bất động sản
- Phương tiện giao thông
- Quyền tài sản như quyền sử dụng đất, quyền sở hữu trí tuệ hoặc quyền đòi nợ
Tuy nhiên, trước khi phân chia di sản cho người thừa kế, pháp luật yêu cầu phải thực hiện nghĩa vụ tài sản của người chết như thanh toán nợ, chi phí mai táng và các nghĩa vụ tài chính khác.
Quy định về quyền và nghĩa vụ của người thừa kế
Theo pháp luật về thừa kế, người thừa kế có quyền nhận phần di sản được chia theo di chúc hoặc theo quy định của pháp luật. Họ cũng có quyền yêu cầu phân chia di sản, từ chối nhận di sản hoặc thỏa thuận với các đồng thừa kế về việc phân chia tài sản.
Bên cạnh quyền lợi, người thừa kế cũng phải thực hiện một số nghĩa vụ liên quan đến di sản gồm:
- Thực hiện nghĩa vụ tài sản của người chết trong phạm vi di sản nhận được
- Tôn trọng nội dung di chúc hợp pháp của người để lại di sản
- Phối hợp với các đồng thừa kế trong việc quản lý và phân chia di sản
Pháp luật về thừa kế quy định những hình thức thừa kế nào?
Theo Bộ luật Dân sự 2015, pháp luật về thừa kế hiện nay chia thành hai hình thức cơ bản gồm thừa kế theo di chúc và thừa kế theo pháp luật. Mỗi hình thức có điều kiện áp dụng và cách thức xác định người hưởng di sản khác nhau.

Hình 3: Có 2 hình thức thừa kế theo pháp luật về thừa kế
Thừa kế theo di chúc
Thừa kế theo di chúc là việc phân chia di sản dựa trên ý chí của người để lại tài sản, được thể hiện thông qua một bản di chúc hợp pháp. Trong di chúc, người lập di chúc có quyền chỉ định người thừa kế, xác định phần tài sản mỗi người được hưởng hoặc giao nghĩa vụ cho người thừa kế.
Pháp luật cho phép cá nhân có quyền tự định đoạt tài sản của mình sau khi chết, tuy nhiên di chúc phải đáp ứng các điều kiện về tính hợp pháp.
Thừa kế theo pháp luật
Thừa kế theo pháp luật là việc phân chia di sản dựa trên các quy định của pháp luật thay vì ý chí của người để lại tài sản. Hình thức này được áp dụng trong một số trường hợp như:
- Người chết không để lại di chúc
- Di chúc không hợp pháp
- Người được chỉ định trong di chúc không còn quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản
- Di chúc chỉ định một phần tài sản, phần còn lại sẽ chia theo pháp luật
Trong trường hợp thừa kế theo pháp luật, di sản sẽ được chia cho những người thuộc các hàng thừa kế theo thứ tự ưu tiên. Những người cùng hàng thừa kế sẽ được hưởng phần di sản bằng nhau, trừ khi có thỏa thuận khác nhưng vẫn phải đảm bảo đúng pháp luật về thừa kế.
Thời hiệu nhận di sản thừa kế theo pháp luật về thừa kế
Theo quy định của pháp luật, thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản được xác định tùy theo loại tài sản. Cụ thể:
- 30 năm đối với bất động sản kể từ thời điểm mở thừa kế
- 10 năm đối với động sản kể từ thời điểm mở thừa kế
Thời điểm mở thừa kế được xác định là thời điểm người có tài sản chết. Trong khoảng thời gian này, người thừa kế có quyền yêu cầu chia di sản hoặc xác nhận quyền thừa kế. Sau khi hết thời hiệu yêu cầu chia di sản, tài sản đó có thể được xác lập quyền sở hữu cho người đang quản lý hoặc được giải quyết theo các quy định pháp luật liên quan.
.png)
Hình 4: Thời hiệu nhận di sản thừa kế theo pháp luật về thừa kế
Kết luận
Pháp luật về thừa kế quy định đầy đủ các vấn đề liên quan đến việc chuyển giao tài sản sau khi một người qua đời, bao gồm xác định người để lại di sản, người thừa kế, phạm vi di sản cũng như các hình thức và thủ tục nhận thừa kế. Nếu bạn đang gặp vấn đề về việc thừa kế tài sản, hãy liên hệ với Luật Nam Sơn để được tư vấn chi tiết. Đội ngũ chuyên môn giàu kinh nghiệm của chúng tôi cam kết sẽ hỗ trợ tận tình và đưa ra phương án giải quyết nhằm đảm bảo tối đa quyền lợi cho bạn.




