Một vấn đề luôn xuất hiện trong quá trình hoạt động tại công ty đó là tranh chấp cổ đông, có thể ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín, hoạt động và sự phát triển của doanh nghiệp.
Việc hiểu rõ nguyên nhân, quy trình và giải pháp sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan. Cùng tìm hiểu vấn đề này qua bài viết sau nhé!
Tranh chấp cổ đông là gì?
Tranh chấp cổ đông là mâu thuẫn, xung đột phát sinh giữa các cổ đông với nhau hoặc giữa cổ đông với công ty trong quá trình thực hiện quyền và nghĩa vụ của cổ đông, điều hành, quản lý, phân chia lợi nhuận hoặc chuyển nhượng cổ phần.
Hình 1: Khái niệm tranh chấp cổ đông
Các dạng tranh chấp phổ biến
Trong quá trình hoạt động, doanh nghiệp có thể gặp các dạng tranh chấp sau:
- Tranh chấp về quyền biểu quyết: Xảy ra khi các cổ đông bất đồng về quyền bỏ phiếu, tỷ lệ biểu quyết trong các cuộc họp Đại hội đồng cổ đông hoặc Hội đồng quản trị, ảnh hưởng đến quyền ra quyết định trong công ty.
- Tranh chấp về chia cổ tức, lợi nhuận: Khi công ty không thực hiện việc chia cổ tức đúng cam kết, chia không công bằng hoặc không rõ ràng, dễ dẫn đến mâu thuẫn giữa các cổ đông.
- Tranh chấp về chuyển nhượng cổ phần: Liên quan đến việc một cổ đông chuyển nhượng cổ phần cho người khác nhưng không tuân thủ quy định trong điều lệ công ty hoặc không thông báo cho các cổ đông còn lại.
- Tranh chấp về quyền điều hành, quản lý doanh nghiệp: Khi cổ đông là thành viên Hội đồng quản trị, Ban giám đốc có mâu thuẫn về quyền điều hành, quyền bổ nhiệm, miễn nhiệm hoặc định hướng hoạt động của công ty.
- Tranh chấp về tỷ lệ sở hữu cổ phần: Phát sinh khi ghi nhận tỷ lệ sở hữu không chính xác, hoặc phát sinh tranh chấp về quyền sở hữu, quyền quản lý phần vốn góp trong công ty.
Nguyên nhân dẫn đến tranh chấp cổ đông
Tranh chấp giữa các cổ đông thường phát sinh do những nguyên nhân chính sau:
-
Mâu thuẫn trong điều hành và quản lý doanh nghiệp: Các cổ đông không thống nhất về định hướng phát triển, phương án kinh doanh, cách quản lý tài sản, dẫn đến tranh cãi về quyền điều hành và ra quyết định trong công ty.
-
Không đồng thuận về phân chia lợi nhuận/cổ tức: Việc chia cổ tức không rõ ràng, chậm trễ hoặc không đúng tỷ lệ cam kết dễ làm phát sinh mâu thuẫn giữa các cổ đông.
-
Tranh chấp về tỷ lệ sở hữu và quyền biểu quyết: Xảy ra khi có sự thay đổi tỷ lệ sở hữu hoặc khi quyền biểu quyết không được thực hiện theo đúng quy định trong điều lệ công ty hoặc thỏa thuận cổ đông.
-
Chuyển nhượng cổ phần không minh bạch: Việc cổ đông chuyển nhượng cổ phần không tuân thủ quy trình, không thông báo hoặc không ưu tiên cho cổ đông hiện hữu có thể gây tranh chấp.
-
Thiếu điều lệ rõ ràng hoặc không tuân thủ điều lệ công ty: Nhiều doanh nghiệp chưa xây dựng điều lệ đầy đủ, rõ ràng hoặc không thực hiện đúng điều lệ, khiến tranh chấp phát sinh khi có bất đồng.
Hình 2: Nguyên nhân gây ra tranh chấp giữa các cổ đông
Căn cứ pháp lý giải quyết tranh chấp cổ đông
Khi xảy ra tranh chấp cổ đông, doanh nghiệp và các bên liên quan cần dựa vào các căn cứ pháp lý sau để xử lý đúng quy định:
-
Luật Doanh nghiệp 2020: Quy định quyền, nghĩa vụ của cổ đông, thủ tục triệu tập họp Đại hội đồng cổ đông, cách xử lý khi phát sinh mâu thuẫn nội bộ hoặc tranh chấp.
-
Bộ luật Dân sự 2015: Điều chỉnh các quan hệ dân sự, nghĩa vụ dân sự, trách nhiệm bồi thường thiệt hại khi một bên vi phạm cam kết hoặc thỏa thuận.
-
Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015: Quy định trình tự, thủ tục khởi kiện, thụ lý, xét xử và thi hành bản án khi tranh chấp được đưa ra Tòa án giải quyết.
-
Điều lệ công ty và các thỏa thuận cổ đông: Là căn cứ quan trọng để xác định quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của cổ đông và phương án xử lý khi phát sinh tranh chấp.
-
Các văn bản hướng dẫn từ Bộ Kế hoạch & Đầu tư, Tòa án: Bao gồm các nghị định, thông tư hướng dẫn thi hành Luật Doanh nghiệp và các văn bản hướng dẫn liên quan đến thủ tục tố tụng, thi hành án.
Quy trình giải quyết tranh chấp cổ đông tại Việt Nam
Khi phát sinh tranh chấp giữa các cổ đông, doanh nghiệp có thể thực hiện theo quy trình sau để đảm bảo đúng pháp luật và hạn chế rủi ro:
Bước 1: Xem xét điều lệ công ty và thỏa thuận cổ đông
Đọc lại điều lệ công ty, các thỏa thuận giữa cổ đông để xác định rõ quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của từng bên và cơ chế giải quyết tranh chấp đã thỏa thuận.
Bước 2: Thương lượng, hòa giải nội bộ
Ưu tiên thương lượng, hòa giải giữa các cổ đông nhằm duy trì quan hệ, bảo vệ uy tín doanh nghiệp và tiết kiệm thời gian, chi phí.
Bước 3: Giải quyết qua Trọng tài thương mại hoặc Tòa án (nếu không thỏa thuận được)
Nếu không hòa giải được, các bên có thể lựa chọn khởi kiện ra Tòa án có thẩm quyền hoặc Trung tâm Trọng tài Thương mại để giải quyết tranh chấp.
Bước 4: Thụ lý, xét xử và ra phán quyết
Tòa án tiếp nhận hồ sơ, thụ lý vụ án, tiến hành các thủ tục cần thiết, xét xử và ban hành bản án hoặc quyết định giải quyết tranh chấp.
Bước 5: Thi hành bản án hoặc quyết định (nếu có)
Khi bản án hoặc quyết định có hiệu lực, các bên thực hiện theo nội dung phán quyết. Nếu bên thua kiện không tự nguyện thi hành, bên thắng kiện có thể yêu cầu cơ quan thi hành án cưỡng chế thi hành.
Hình 3: Quy trình giải quyết tranh chấp các cổ đông tại Việt Nam
Dịch vụ hỗ trợ tranh chấp cổ đông tại Luật Nam Sơn
Luật Nam Sơn hỗ trợ doanh nghiệp:
- Tư vấn quyền, nghĩa vụ cổ đông, phương án xử lý tranh chấp phù hợp.
- Soạn thảo, rà soát điều lệ, thỏa thuận cổ đông, hợp đồng chuyển nhượng cổ phần.
- Đại diện thương lượng, hòa giải tranh chấp cổ đông.
- Đại diện khởi kiện, tham gia tố tụng tại Tòa án, Trọng tài.
- Bảo mật thông tin, đảm bảo quyền lợi hợp pháp cho khách hàng.
Hình 4: Đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp tại Luật Nam Sơn
Tranh chấp cổ đông là vấn đề thường gặp trong quá trình hoạt động doanh nghiệp, ảnh hưởng trực tiếp đến sự ổn định và phát triển công ty. Nếu doanh nghiệp của bạn đang gặp tranh chấp hoặc cần phòng ngừa rủi ro, hãy liên hệ Luật Nam Sơn để được hỗ trợ kịp thời.




